Van’da Tarihî Miras Alarmı: Kırk Değirmenler, Şamran Kanalı ve Urartu Su Yapıları Tehlike Altında

VAN – GÜRPINAR: Van’ın Gürpınar ilçesinde bulunan binlerce yıllık Kırk Değirmenler ve Şamran Kanalı, su kaynaklarının yön değiştirilmesiyle birlikte kuruma ve yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Bölge halkı ve Kırk Değirmenler – Şamran Kanalı Koruma ve Yaşatma Derneği, tarihî ve ekolojik mirası tehdit eden uygulamalara karşı yetkililere çağrıda bulundu. Dernek Başkanı Erdem Güngör, yaptığı yazılı açıklamada şu ifadelere yer verdi: Kamuoyuna ve Yetkililere Çağrımızdır;  Van ilimizin tarihî mirası olan Kırk Değirmenler ve Şamran Kanalı, yalnızca Gürpınar’ın değil tüm bölgenin kültürel ve ekolojik belleğini temsil etmektedir.  Ancak bugün bu eşsiz yapılar, Başbulak kaynağından alınan suyun doğrudan borularla Van şehir merkezine taşınması nedeniyle susuz kalma tehlikesiyle karşı karşıyadır.  Bu yanlış uygulama, sadece tarihî mirasımıza zarar vermemekte; Gürpınar gibi ismi “şehri âb” (suyun şehri) olan bir ilçemizde tarım ve hayvancılığı da bitirme noktasına getirmektedir.  Toprağın bereketini, doğanın dengesini ve binlerce yıldır varlığını sürdüren kültürel dokuyu tehdit eden bu gidişata sessiz kalamayız.  Bizler Gürpınar ilçe sakinleri ve Kırk Değirmenler – Şamran Kanalı Koruma ve Yaşatma Derneği olarak açıkça ifade ediyoruz: Van’ın içme suyu ihtiyacı elbette karşılanmalıdır; ancak bu, Gürpınar’ın yaşam damarlarını kurutarak, tarihini ve geleceğini yok ederek yapılmamalıdır. Van’a su, farklı ve sürdürülebilir kaynaklardan sağlanmalıdır.  Yetkililerden beklentimiz, bu konuda artık somut, gerçekçi ve kalıcı adımlar atılmasıdır. Biz, suyun kaynağı olan bu topraklarda, doğamıza, tarihimize ve geleceğimize sahip çıkmakta kararlıyız. Saygılarımızla, Kırk Değirmenler – Şamran Kanalı Koruma ve Yaşatma Derneği adına Erdem Güngör – Dernek Başkanı Tarihî Katman: Urartu Arkları ve İnsanlık Mirası Dernek ayrıca, Van’ın kadim medeniyetlerinden Urartuların inşa ettiği su arklarının da sahipsiz kaldığına dikkat çekerek kamuoyuna yeni bir duyuru yaptı. “Kırk Değirmenler ve Urartu Arkları Hakkında Kamuoyuna Duyuru” başlıklı açıklamada şu ifadeler yer aldı:  “Kırk Değirmenler, Gürpınar ilçemizin en önemli tarihi ve kültürel miraslarından biridir. Bu değirmenleri asıl kıymetli kılan unsurlardan biri de, Urartu medeniyetinin üstün mühendislik anlayışıyla inşa edilen su arklarıdır. Bilindiği üzere, Kırk Değirmenler’e hayat veren su, tek bir kaynaktan gelmemekteydi. Urartular, farklı güzergâhlardan ayrı ayrı arklar yaparak suyu bu bölgeye taşımış, her değirmenin düzenli bir şekilde çalışmasını sağlamışlardır. Tamamen beden gücüyle kazılan, taşlarla örülen bu arklar, insan emeğinin ve suya verilen değerin en somut göstergesidir. Bugün bu arkların bir kısmı toprak altında, bir kısmı da gözle görülebilir halde olsa da, büyük ölçüde sahipsiz ve korumasızdır. Oysa bu eserler, yalnızca Gürpınar’ın değil, tüm insanlığın ortak kültür mirasıdır.  Kırk Değirmenler ve Şamran Kanalı’nı Koruma ve Yaşatma Derneği olarak çağrımız; bu tarihi arkların korunması, kayıt altına alınması ve restore edilerek gelecek nesillere aktarılmasıdır. Bu yalnızca bir tarih borcu değil, aynı zamanda kültürel bir sorumluluktur.” Uzmanlardan Uyarı: “Suyun Yönü Tarihi Değiştirmesin” Uzmanlara göre, Başbulak kaynağının şehir merkezine yönlendirilmesi sadece Gürpınar’ın doğal ekosistemini değil, binlerce yıllık tarihî yapıları da tehdit ediyor. Şamran Kanalı ve Urartu arklarının kuruması, bölgenin tarım kapasitesini azaltırken kültürel dokunun da silinmesine yol açabilir. Bu nedenle, su yönetim politikalarının “adaletli, sürdürülebilir ve kültürel mirasa duyarlı” bir yaklaşımla yeniden ele alınması gerektiği vurgulanıyor. Sonuç ve Çağrı Kırk Değirmenler, Şamran Kanalı ve Urartu arkları; yalnızca birer tarihî eser değil, Anadolu’nun suya verdiği değerin yaşayan tanıklarıdır. Dernek, ilgili bakanlıkları, yerel yönetimleri ve kültürel miras kurumlarını; bu kadim su sistemlerini koruma altına almak, tescil etmek ve restore etmek için ortak hareket etmeye davet ediyor. Kaynak: Kırk Değirmenler – Şamran Kanalı Koruma ve Yaşatma Derneği Vanlife65.com Özel Haber